Historia szkoły

• • • Ponad sto lat edukacji w sercu Kartuz

      Historia naszej szkoły sięga początków XX wieku. Budynek Szkoły Powszechnej – pierwszej szkoły na terenie Kartuz – wzniesiono w latach 1913–1915 z inicjatywy ówczesnych władz pruskich. Okazały gmach z dużymi oknami, wieżyczką i zegarem stał się charakterystycznym elementem miasta.

      

      Narodziny Jedynki

      21 sierpnia 1933 roku szkołę podzielono na dwie odrębne placówki: męską Szkołę Powszechną nr 1 oraz żeńską Szkołę Powszechną nr 2.

      Z tego okresu pochodzą najstarsze zachowane kroniki szkolne. Pokazują one szkołę pełną życia. Działały w niej m.in. harcerstwo, Liga Ochrony Przyrody, Polski Czerwony Krzyż i Towarzystwo Krajoznawcze. Rodzice aktywnie wspierali szkołę, pomagając również dzieciom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej.

      Warunki nauki nie zawsze były łatwe. W połowie lat 30. do szkoły uczęszczało 440 uczniów, z którymi pracowało zaledwie sześciu nauczycieli. Niektóre oddziały liczyły od 74 do 87 dzieci.

      Szkoła w czasie wojny

      Wybuch II wojny światowej przerwał rozwój polskiej szkoły. Kroniki z okresu okupacji nie zachowały się. W czasie wojny funkcjonowały szkoły niemieckie, w których zakazana była polska mowa, a w budynku szkolnym pod koniec wojny mieścił się szpital wojskowy.

      Wojna boleśnie dotknęła także nauczycieli. Po jej zakończeniu do Kartuz powróciło tylko troje z nich. Pozostali zginęli w obozach koncentracyjnych lub ich los pozostał nieznany.

      Powrót polskiej szkoły

      Po zakończeniu okupacji rozpoczęto odbudowę polskiej edukacji. Budynek szkolny został opróżniony w maju 1945 roku, a 10 czerwca 1945 roku rozpoczęto pierwszy powojenny rok szkolny.

      Początki były niezwykle trudne. Brakowało ławek, podręczników, zeszytów i podstawowych pomocy. Wielu uczniów po latach okupacji słabo znało język polski, dlatego szczególny nacisk położono na naukę języka polskiego, historii i śpiewu.

      Z 413 uczniami pracowało wówczas zaledwie pięciu nauczycieli. Mimo tych warunków szkoła szybko się odradzała. 30 stycznia 1946 roku dzieci otrzymały pierwsze półroczne świadectwa szkolne w wolnej Polsce.

      Szkoła budowana przez społeczność

      Historia Jedynki pokazuje, że szkołę od początku tworzyli wspólnie uczniowie, nauczyciele i rodzice. Przed wojną rodzice organizowali pomoc dla potrzebujących dzieci, a po wojnie uczniowie przygotowywali przedstawienia, z których dochód przeznaczano m.in. na zakup książek do szkolnej biblioteki i podręczników.

      Zmieniały się czasy, warunki nauki i kolejne pokolenia uczniów. Szkoła pozostawała ważnym miejscem edukacji i życia społecznego Kartuz.

      Historia, którą odkrywamy

      W szkolnych kronikach zachowało się wiele opowieści o uczniach, nauczycielach i wydarzeniach, które przez kolejne dziesięciolecia tworzyły historię Jedynki. Chcemy stopniowo je odkrywać, dokumentować i udostępniać kolejnym pokoleniom naszej społeczności.

      Bo historia Jedynki to nie tylko daty – to przede wszystkim ludzie, którzy przez ponad sto lat tworzyli tę szkołę.

       

      Wspomnienia o Jedynce

      Zapraszamy do obejrzenia filmu, w którym historia naszej szkoły ożywa we wspomnieniach osób związanych z Jedynką.